^{چرا IQ ايرانيان روبه نزول است؟}

^{شهرام يزداني،دانشيار دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي: علام ميانگين ضريب هوشي 84 براي ايراني‌ها، سبب تعجب بسياري از نخبگان ايران گرديد. عده‌اي با انكار اين آمار درصدد اعتراض به آن برآمده‌اند، اما براي اينجانب، اين آمار هيچ‌گونه جاي تعجبي نداشت، زيرا اين موضوع را در سال 1379 در سخنراني در سازمان مديريت و برنامه‌ريزي تحت عنوان نظريه ترقيق هوشي (Intellectual Dilution) پيش بيني كرده بودم. در اين مقاله به اختصار علل افت ميانگين ضريب هوشي در كشور را بررسي خواهم كرد و سپس به راهكارهاي مقابله با اين رخداد تلخ خواهم پرداخت.}
 

^{ضريب هوشي چيست و اهميت آن در چيست؟}

^{ضريب هوشي IQ يك نسبت است كه از تقسيم سن عقلي بر سن تقويمي ضربدر صد به دست مي‌آيد. اگر سن عقلي با سن تقويمي يكسان باشد، ضريب هوشي صد مي‌شود ولي در بعضي مواقع در بعضي افراد سن عقلي بيشتر مي‌شود كه اين فرد هوشي بيشتر از ساير افراد دارد.}

^{براي به دست آوردن سن عقلي راه‌هاي زيادي وجود دارد و معمولا كارشناسان از تست‌هاي خاصي استفاده مي‌كنند كه جنبه‌هاي مختلفي مانند تشخيص الگوها، قدرت حافظه كوتاه ‌مدت، استفاده فرد از واژه‌ها، سرعت محاسبه فرد، درك روابط يا جبر، اطلاعات عمومي، محاسبات رياضيات، درك فضايي، منطق و املا را ارزيابي مي‌كند.}

^{اخيرا در مورد صحت نتايج آزمون‌هاي هوش متداول شبهات زيادي وارد شده است. انجمن روان‌شناسي آمريكا در سال 1995 هوش را به عنوان «توانايي فهم مسايل پيچيده، انطباق موثر با تغييرات محيطي، يادگيري به دنبال تجربيات، استفاده از اشكال مختلف استدلال و فايق آمدن بر مشكلات از طريق تفكر» تعريف كرده است.}

 ^{اين انجمن بر اين موضوع تاكيد دارد كه آزمون‌هاي متداول هوش به هيچ وجه توانايي سنجش چنين سازه انتزاعي پيچيده‌اي را ندارد. مطالعات متعدد، ارتباط مثبت و قوي بين ضريب هوشي با موفقيت تحصيلي، ميزان درآمد، سطح سلامت، طول عمر و سطح اجتماعي و ارتباط منفي و قوي با بي‌كاري و ارتكاب جرايم را نشان داده است. به اين ترتيب موضوع ضريب هوشي پايين يا افت ضريب هوشي و در مقابل آن سازوكارهاي ارتقاي ضريب هوشي به يك مقوله راهبردي اجتماعي و اقتصادي در بسياري از كشورها تبديل شده است. به اين ترتيب دستيابي به ميانگين ضريب هوشي بالاتر يكي از ابزار توسعه و به طور هم‌زمان يكي از دستاوردهاي مهم توسعه محسوب مي‌گردد.}

^{ضريب هوشي اقوام و ملل}
 

^{مطالعات فراواني روي تفاوت متوسط ضريب هوشي در كشورهاي مختلف صورت گرفته است.}

^{ميانگين ضريب هوشي در آمريكا و انگلستان حدود 100 است. اين عدد براي شهروندان ژاپني، چيني، كره‌اي، هنگ كنگي و تايواني 105 و براي تركيه، كشورهاي خاورميانه و جنوب آسيا بين 78 و 90 و براي كشورهاي آفريقايي پايين تر از صحراي آفريقا بين 65 تا 75 است. در اين ميان كشور ما ايران با ضريب هوشي متوسط 84 رتبه 97 را بين 185 كشور جهان دارا مي‌باشد. هوش يك سازه انتزاعي مولتي فاكتوريال محسوب مي‌شود و هنگامي كه صحبت از تفاوت ضريب هوشي بين دو فرد مي‌شود تفاوت‌هاي ژنتيكي، تفاوت‌هاي محيط فيزيكي، تفاوت‌هاي محيط رواني و تفاوت‌هاي آموزشي به خصوص در دوران كودكي مي‌تواند توجيه كننده تفاوت ضريب هوشي باشد، اما هنگامي كه با تفاوت ميانگين ضريب هوشي ميان دو كشور يا دو نژاد مواجه مي‌شويم قايل شدن به تفاوت ژنتيكي، به نوعي به معناي وجود نژاد برتر (ژن برتر) است.}

^{در واقع در توجيه تفاوت ثروت ملل در طول تاريخ توجيهات زيادي آورده شده است. منتسكيو (1748) آب و هواي معتدل را مهم‌ترين علت براي ثروت ملل مي‌دانست، آدام اسميت (1776) مهارت‌هاي انساني، تخصص‌گرايي و وجود يك بازار آزاد را عامل اصلي توسعه فرض مي‌كرد، توماس مالتوس در سال 1817 شناسايي عوامل موثر بر فقر و ثروت ملل را مهم‌ترين چالش پژوهشي در حوزه اقتصاد سياسي مي‌داند.}

^{ديويد لاندز و ساموئل‌هانتينگتون عوامل فرهنگي (سخت‌كوشي، نظم، آرمان‌هاي بزرگ، همگرايي اجتماعي، احترام به كار، ارزش قايل شدن براي تحصيلات) را مهم‌ترين عامل موفقيت و ثروت ملل مي‌دانند. در اين ميان يكي از جنجال برانگيزترين ديدگاه‌ها توسط ريچارد لين (2002) مطرح شده است، ريچارد لين ريشه‌هاي ثروت و فقر ملل مختلف را در هوش و استعداد ذاتي آنان مي‌داند و قايل به برتري ژنتيكي بعضي از اقوام و نژادها در مقايسه با سايرين است. موضوع ژن برتر و نژاد باهوش‌تر موضوعي است كه در طول تاريخ به كرّات از سوي گروه‌ها و رهبران نژادپرست (مانند نازي‌ها و صهيونيست‌ها) اعلام شده است، اما تاكنون هيچ يك از شواهد ارايه شده نتوانسته است برتري هوشي يك قوم يا نژاد نسبت به ساير اقوام را به تفاوت‌هاي ژنتيكي مابين آنان نسبت دهد.}

^{جداي از عوامل ژنتيكي، عوامل محيطي متعددي روي ضريب هوشي تاثير مي‌گذارد وضعيت تغذيه‌اي به خصوص در دوران كودكي، استرس‌ها و تروماهاي رواني، فقر عاطفي و ارتباطي و كميت و كيفيت تحصيلات همگي بر ضريب هوشي تاثير مي‌گذارند. به عنوان مثال، نوزاداني كه از شير مادر محروم‌اند ضريب هوشي كمتري دارند. ضريب هوشي كودكان مبتلا به كم‌خوني 5‌ تا 10 درجه كمتر از حد طبيعي برآورد شده است. كمبود يد نيز باعث كاهش آموزش‌پذيري كودكان شده و ضريب هوشي آنها را به ميزان 5 تا 13 ( در موارد كمبود شديد يد تا 30 درجه، فوروارد كننده!) امتياز كم مي‌كند. به اين ترتيب مي‌توان در نظر گرفت كه فقر و ضريب هوشي پايين هر يك ديگري را تشديد مي‌كنند و يك چرخه معيوب را تشكيل مي‌دهند. اين امر بخشي از ضريب هوشي پايين در كشورهاي آفريقايي و جنوب آسيا را توجيه مي‌كند.}

 ^{مهاجرت نخبگان و ضريب هوشي}

^{مهاجرت انتخابي نخبگان اثري مخرب بر توسعه ملل مي‌گذارد. بديهي است كه بار توسعه و پيشرفت جوامع بر دوش هوشمندان و نخبگان هر جامعه‌اي است. حال وقتي در يك جامعه شرايط به گونه‌اي باشد كه نخبگان در گذر زمان آن را ترك مي‌كنند، نه تنها خروج آنها مستقيماً جامعه را متاثر مي‌كند، بلكه در دراز مدت، ذخيره ژنتيكي كشور را نيز فقيرتر مي‌كند و در نسل‌هاي آتي، روند انتقال ضرايب بالاي هوشي به «نسل‌هاي آينده» با اختلال مواجه مي‌شود. اين امر در مورد كشور اسكاتلند طي بيش از نيم قرن به دقت مطالعه شده است. از اوايل قرن بيستم، هر ساله تعداد زيادي از افراد تحصيل كرده اسكاتلندي به انگلستان مهاجرت مي‌كنند. درصد متوسط مهاجرت سالانه تحصيل كردگان دانشگاهي از اسكاتلند به انگلستان 17.2 درصد و ضريب هوشي متوسط اين مهاجران 108.1 مي‌باشد.}

^{اين موضوع سبب شده است كه ميانگين ضريب هوشي اسكاتلندي‌ها به طور متوسط در هر نسل يك امتياز نسبت به نسل قبل كاهش پيدا كند و اسكاتلندي‌ها در اواسط قرن بيستم به كم‌هوش‌ترين ملت اروپايي (با ميانگين ضريب هوشي 97) تبديل شدند. در واقع، يك نخبه علمي يا اقتصادي كه از كشور خارج مي‌شود، تنها دانش و استعداد فردي يا مقداري ثروت مادي از كشور خارج نمي‌كند، بلكه ژن‌هاي نخبگي و كارآمدي را نيز با خود مي‌برد تا نسل‌هاي بعدي او در خارج از كشور مادري از آن بهره مند شوند و جوامع ميزبان‌شان را از آن بهره‌مند سازند وضعيت كشور ما ايران در ميان كشورهاي در حال توسعه مشابه وضعيت اسكاتلند در ميان كشورهاي توسعه يافته است. بر اساس آمار صندوق بين المللي پول، ايران با ضريب مهاجرت 15 درصد، رتبه اول را در ميان 61 كشور توسعه نيافته و در حال توسعه دارا مي‌باشد و مي‌توان تخمين زد كه در طي سه دهه اخير حداقل سه واحد از ضريب هوشي متوسط ايراني‌ها صرفا به سبب مهاجرت كاهش پيدا كرده است.}

 ^{مهاجرت نخبگان تنها سبب كاهش ميانگين ضريب هوشي ملل نمي‌شود، بلكه اين كشورها را از نوابغ تهي مي‌سازد. با نگاهي به فهرست اسامي افرادي مانند لئوناردو داوينچي (ضريب هوشي220)، گوته (210)، پاسكال (195)، نيوتن (190)، لاپلاس (190)، ولتر (190)، دكارت (185)، گاليله (185)، كانت (175)، داروين (165)، موزارت (165)، بيل گيتس (160)، كوپرنيك (160) و اينشتين (160) به‌سادگي درمي‌يابيم كه توسعه دانش بشر در طول تاريخ بيش از هر چيز مرهون افراد نابغه مي‌باشد. نوابغ همان كساني هستند كه توان حل پيچيده‌ترين مشكلات يك كشور را دارا مي‌باشند و مسووليت راهبري كشور را در وضعيت‌هاي بحراني بر عهده دارند. تاثير نوابغ روي توسعه جوامع به حدي است كه مي‌توان عبارت معروف «ملتي كه قهرمان ندارد هيچ چيز ندارد» را با جمله «ملتي كه نوابغ را در راس مديريت خود ندارد، به هيچ جا نخواهد رسيد» جايگزين كرد.}

^{كنترل مواليد و ضريب هوشي}
 

^{بررسي‌هاي متعدد ارتباط بين هوش و تحصيلات و همچنين ارتباط ميان تحصيلات و تبعيت از سياست‌هاي كنترل مواليد را به اثبات رسانده است. ضريب هوشي متوسط 20 درصد پرهوش جامعه حدود 115 و ضريب هوشي متوسط 20 درصد كم‌هوش جامعه حدود 85 مي‌باشد. اگر فرض كنيم كه ميزان زاد و ولد در گروه كم‌هوش جامعه تنها 30 درصد بيش از ميانگين جامعه و ميزان زاد و ولد در گروه پر هوش جامعه 30 درصد كمتر از ميانگين جامعه باشد، ميانگين ضريب هوشي نسل دوم از محاسبه زير به دست مي‌آيد:}

^{0.2x1.3x85) + (0.6x1x100) + (0.2x0.7x115) = 98.8}
 

^{به اين ترتيب مي‌توان انتظار داشت كه ميانگين ضريب هوشي هر نسل 1.2 امتياز از ميانگين ضريب هوشي نسل قبل كمتر شود.}

^{تحليل فوق به خوبي مي‌تواند آمار توصيفي ارايه شده از سوي نهادهاي بين‌المللي را توجيه نمايد، اما اصلاح اين وضعيت نيازمند اتخاذ رويكردي مداخله‌اي و همه‌جانبه است. اتخاذ تمهيدات و سياست‌هاي علمي براي فقرزدايي و مقابله با شكاف رو به فزوني طبقاتي، توجه به مديريت عوامل خطرزاي سلامت و عوامل اجتماعي موثر بر سلامت، حمايت و مديريت علمي نخبگان و تلاش براي متوقف و معكوس نمودن سير مهاجرت نخبگان و بازنگري علمي سياست‌هاي كنترل جمعيت تنها بخشي از رژيم‌درماني ملتي است كه به تدريج هوش خود را از دست مي‌دهد.
 
شهرام يزداني، دانشيار دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
نشريه پزشكي سپيد
ايران امروز}

	تحصیل در انگلستان پذیرش از کالج و دانشگاه های انگلستان www.UkStudyToday.com		دوره های آیلتس و تافل در انگلستان دوره های فشرده و طولانی مدت www.UkStudyToday.com		مشاوره تخصصی تحصیل در انگلستان تلفن تهران : 88 900 220 داخلی 760 www.UkStudyToday.com
	طراحی حرفه ای وب سایت وب سایتهای تجاری,خبری,شخصی www.RoyalWebDesigners.com		محل نمایش آگهی شما 20 میلیون بار نمایش ماهیانه www.IranianUK.com/feedback.php		تبلیغ رایگان کسب وکار خود؟ آگهی رایگان www.Iranian118.com